Frente a la Sagrada Familia

kamasys 1 juli 2025

Barcelona - Plaça de Gaudí, Carrer de Lepant

Oude foto's uit Barcelona

door Hans Konings

Een teruggevonden mapje met oude verkleurde foto's leverde een opname op van een scharrig uitziend gebouw, zo op het oog een woonkazerne. De overige foto's waren van de Sagrada Familia en de directe omgeving. Het gebouw zou dus ook wel daar in de buurt staan. Maar Google's Streetview leverde weinig aanwijzingen op, ook de oudst gedateerde foto's niet.

Gelukkig leverde Google's Reverse Image Search wel een treffer op. Precies één foto van hetzelfde gebouw, gemaakt door de stadsfotograaf en documentalist Manolo Laguillo in 1981. Dat jaar komt goed overeen met het opnamejaar van mijn foto, 1982, toen ik in Barcelona was. Vergelijk de kleurenfoto met de zwart/wit foto Frente a la Sagrada Familia van Laguillo.

Manolo Laguillo - Frente a la Sagrada Familia (1981)

Frente a la Sagrada Familia (1981) - © Manolo Laguillo

Mijn foto heb ik waarschijnlijk genomen vanaf het bordes dat leidt naar de grote ingang van de Sagrada Familia, in noordoostelijke richting, waar zich nu een voor Spaanse steden karakteristiek klein parkje of plantsoen bevindt: Plaça de Gaudí. De schaduw van twee van de kenmerkende torens van de basiliek is rechts zichtbaar op het gebouw. En als je dan de verschillende foto's op Streetview vanuit dat parkje genomen bekijkt, dan wordt het opeens zichtbaar. Het is de achterkant van een gebouw dat in de Carrer de Lepant staat.

la Sagrada Familia (1982)

Barcelona - la Sagrada Familia - ©kamasys — Barcelona - la Sagrada Familia (1982)

Manolo Laguillo schrijft...

Nadat ik de fotograaf Manolo Laguillo attent maakte op dit artikel, schreef hij op 2 juli 2025:

[...] Over die bewuste foto kan ik vertellen, dat ik pas onlangs besefte wat me destijds opviel, namelijk de beweging van de lakens en de kleren in de wind, dat die juist niet op de foto was vastgelegd. De schaduwen van die kleren bewogen ook, en dat alles was voor mij aanleiding om de foto te maken. Gelukkig was het lage zonlicht die ochtend erg mooi en bracht de texturen van de gevels naar voren. Als je op Google Maps gaat zoeken naar dat rijtje huizen (het bestaat nog steeds) zul je zien dat ze uitzonderlijk zijn, omdat ze minder diep zijn dan gebruikelijk in de Ensanche (wijk in Barcelona - hk). Bovendien was het toen al verboden om de was aan de buitengevels op te hangen. Ook in die zin is deze gevel uitzonderlijk, want het is een achtergevel. In die jaren was de Sagrada Familia niet in de mode, Barcelona evenmin... alles was een beetje vies en oud; we waren net uit de dictatuur gekomen, het was de zogeheten overgangsperiode, de Transición. De foto is gemaakt met een 4x5/9x12 balgcamera, mijn gebruikelijke uitrusting destijds.

Antwoord aan Manolo Laguillo

Op 8 juli 2025 schreef ik terug:

[...] Ik had eerder ook al naar de opgehangen was zitten kijken, wat mij tot de conclusie bracht dat het om de achterkant van het gebouw ging. Ik heb in Barcelona of elders in Catalonië eigenlijk nog nooit opgehangen was gezien op balkons of over de straten. Mijn foto dateert uit mei 1982 en dat was de eerste keer dat ik in Barcelona kwam. Mij viel toen ook de enigszins armoedige staat van de stad op. Ook de gebouwen van Antoni Gaudí waren voor mij een grote verrassing. Ik bedoel, ik wist wel van het bestaan, maar mij verbaasde de groezelige staat waarin ze verkeerden. La Casa Milà (la Pedrera) bijv. was volkomen zwart aan de buitenkant. Mijn toenmalige vriendin en ik hebbben nog geprobeerd of we binnen foto's mochten maken, maar een strenge concierge stond dat niet toe. Ze zei: er wonen hier mensen en er zijn kantoren en we kunnen niet zomaar iedereen binnenlaten.
De Sagrada Familia was wel vrijelijk te bezoeken. Geen tickets, geen wachtrijen, helemaal niets daarvan. Het enige rijtje dat ik mij herinner, was voor de lift naar boven in één van de torens. Ik moet veel meer foto's van dat bezoek aan de stad hebben, maar heb ze nog niet teruggevonden. Bijvoorbeeld vanuit de kabelbaan vanaf de Montjuïc naar de haven waar een aquarium was, dat nu niet meer bestaat. Ik maakte mijn foto's hoogstwaarschijnlijk met een Rollei B 35. Uw balgcamera, type 4x5/9x12 is duidelijk van een ander kaliber. Perfect gereedschap voor architectuurfoto's.

Terugkomend op het gebouw tegenover de Sagrada de Familia... Iets wat mij direct opviel op mijn eigen teruggevonden foto en wat ik ook zie op uw foto, zijn de talloze televisieantennes bovenop op het dak. En wat ik bijzonder vind: een aantal van die antennes staat er op de meest recente opnames van Google Streetview na ca. 40 à 50 jaar nog steeds op. Terwijl inmiddels bijna iedereen in Spanje kabel-tv of DVB-T heeft. Kennelijk heeft niemand ooit de moeite genomen om ze weg te halen.

Op 10 juli 2025 kreeg ik antwoord van Manolo:

[...] Ik vind je verhaal over je indrukken van Barcelona bijna 40 jaar geleden erg mooi. En het is grappig wat je zegt over de tv-antennes... Ja, de stad had zichzelf nog niet ontdekt, Barcelona als toeristische bestemming bestond nog niet, en in de hotels waren er twee prijzen, hoogseizoen en laagseizoen. Het is interessant dat Barcelona in die jaren, verwaarloosd en vies - maar zo waren alle Spaanse steden toen - nog steeds in de artistieke en literaire voorhoede van Spanje lag, het was de poort naar Europa, en het lag ver voor op Madrid. De Olympische Spelen van '92 waren in zekere zin een ramp voor de lange termijn: we zijn nu het slachtoffer van het hypertoerisme... en ik zeg dit met kennis van zaken, want ik woon in de Raval. Barcelona is niet meer wat het geweest is.

In dezelfde mail kreeg ik toestemming van Manolo om onder vermelding van het auteurschap zijn foto van het gebouw tegenover de Sagrada de Familia te publiceren. Klik op de link voor een grotere weergave van de foto.

Over de fotograaf Manolo Laguillo

Wie geïnteresseerd is in het werk van Manolo Laguillo, vindt niet alleen veel foto's op zijn eigen website, maar ook elders op het internet, inclusief toelichtingen, interviews en andere artikelen, alsook video's. Ik vind zijn werk heel interessant. Hij fotografeert niet alleen in Barcelona, maar ook elders, zowel in Spanje als in andere landen. Zijn werk is documentair, het legt gebouwen, straten en wijken vast die vaak op het punt staan te verdwijnen of behoren tot wat je de vergeten architectuur zou kunnen noemen. Woonkazernes, industrieterreinen, parkeerplaatsen en wat eruitziet als afbraak. Ook maakte hij foto's van de lege straten van Barcelona tijdens de Covid-pandemie toen iedereen gedwongen werd om thuis te blijven. Tijdens mijn zoektocht bij Google kwam ik o.a. een prachtig fotoboek tegen, Pseudopanorama, dat hier en daar nog te bestellen valt, maar meestal tweedehands en soms tegen prijzen die horen bij een collector's item. Maar ik vond een inkijkexemplaar, zo goed als nieuw, tegen de schappelijke prijs van € 20,- bij een Nederlands antiquariaat.