Plotseling kon je er niet meer omheen. Alweer een! Aan de Costa Brava zag je ‘m telkens weer op de achterkant van de auto’s geplakt. Een droevig kijkend, maar tegelijkertijd aandoenlijk lief zwart ezeltje.

Burro català
Burro català

De buurman bracht uitkomst. De zwarte ezel is de burro català, een uiting van Catalaans gevoel voor humor, maar tegelijkertijd ook wel zo’n afbeelding waarmee je je beter niet in Madrid kunt vertonen op straffe van getoeter en gescheld. Hm, wat is dit nu weer?

De grote zwarte vechtstier van het sherrymerk Osborne is al sinds jaar en dag hèt symbool voor Spanje. Jarenlang stonden de stieren meer dan levensgroot overal in het ongenaakbare Spaanse landschap, totdat Europese reclameregelgeving hier grotendeels een einde aan maakte. Nu worden ze op enkele plekken gedoogd in het kader van een uitzonderingsregel die bepaalt dat de stier tot het cultureel erfgoed hoort van Spanje. Behalve in het landschap zie je de trotse zwarte vechtstier dan ook in de vorm van een plakplaatje, vooruit, sticker, op de bumpers, achterruiten en kofferdeksels geplakt van veel Spaanse auto’s. En juist deze symboolfunctie is tegen het zere been van menigeen die zich niet zo verwant voelt met het “typisch Spaanse”. De Catalanen bijvoorbeeld.

Toro de Osborne
Toro de Osborne

Sinds de Catalanen zich verbeelden dat zij geen Spanjaarden meer zijn, hielden ze plotseling ook niet meer van de o zo typische stierengevechten. Onzin natuurlijk, want welke Iberier houdt er nu niet van stierengevechten? Zelfs in Zuid-Frankrijk, nabij Catalonië gaat men naar de stierengevechten. Hoe het ook zij, de Catalanen zochten naar een ander “nationaal” symbool, een symbool dat de trotse zwarte stier in z’n hempie zetten zou en vonden die in de al even Mediterrane Iberische ezel. Het toeval wil dat het beest (een gefokt ras) serieus met uitsterven bedreigd wordt omdat de Catalaanse boeren tegenwoordig liever Nissan Patrol rijden als ze de mandjes met druiven naar de wijnpers moeten transporteren, dus met de plakker steunt de Catalaan niet alleen zijn nationalistische gevoelens, maar ook het ontluikend bewustzijn dat de Catalaanse ezel een voortbestaan gegarandeerd moet worden.

Gat negre
Gat negre

Toch is de burro català niet de eerste poging van de Catalanen om de zwarte stier te doen vervangen door een eigen dier met symboolfunctie. Ze waren immers net over de door Madrid gedicteerde invoering van de nieuwe nummerplaat heen. Sinds de invoering van een nieuw type waren de Catalaanse automobilisten plotseling hun kenmerkende onderscheiding kwijt, zoals de letter B voor Barcelona of de letters GI voor Girona (vroeger GE). Met andere woorden, sinds de invoering van de nieuwe nummerplaten kon niemand meer zien: He, daar rijdt een Catalaan!. Al snel verschenen er stickers in de winkels met de letters CAT, kort voor Catalunya. Deze drie letters zetten de creatieven, die de stier wilden vervangen, aan het denken en zij kwamen met de gat negre, een afbeelding van een zwarte kat. De ingewikkelde redenering luidde dat de Catalanen veel meer op Europa georienteerd waren, beter hun talen spraken dan de rest van Spanje en dat het Catalaanse woord gat in het Engels cat luidt. Ha, als dat geen goed symbool was voor het plekje naast de anonieme nummerborden op de Catalaanse auto’s! Helaas voor de nationalisten zag je de zwarte kat maar zelden als bumperklever. Hij sloeg niet echt aan. Gat is Cat? Da’s wel een nadenkertje, geen Madrileen die er de humor van inzag. Erger nog, ze wonden zich er geen moment over op. Hooguit dachten ze: Kijk, daar gaat weer een poezenliefhebber..

En toen was daar opeens de burro català! Het aandoenlijke ezeltje kreeg aandacht in de media, de mensen vonden hem leuk en plotseling zag je de ezel overal. De bedenkers van de zwarte Cat, eh… kat waren niet vrolijk, de tekenaar van het ezeltje trouwens ook niet. Naar het schijnt werd zijn ezeltje, zonder enige vergoeding te betalen, geconfisqueerd door de initiatiefnemers van de burro català en te gelde gemaakt. Hoe het ook zij, het sympathieke ezeltje is bezig met een opmars en is ondertussen ook al buiten Catalonië gesignaleerd. Hopelijk zal dit de echte Iberische ezel ook redden van de ondergang.

Moto burro
Moto burro

Roses, augustus 2004