Tussen het skioord La Molina en de stad Gerona ligt een aantrekkelijk berglandschap dat deel uitmaakt van de Pirineos. En hoewel deze streek door binnen- en buitenlandse toeristen al heel lang bezocht wordt, kan het toch gebeuren dat de reiziger geconfronteerd wordt met verrassingen, die zelfs een paar jaar geleden nog onmogelijk waren. Wat te denken van een tuin van niemand minder dan de geniale architect Antoni Gaudí, jarenlang door de plaatselijke bewoners gebruikt als vuilstortplaats en pas onlangs in oude glorie hersteld?

La Pobla de Lillet is een klein dorpje aan de met 1000 bochten slingerende bergweg B402, dat te bereiken valt vanuit Gerona, via Banyoles, Olot en Ripoll of vanuit Barcelona via de E9 noordwaarts richting La Molina/ Andorra en nog voor de tunnel van Cadi rechtsaf de B402 op. Eenmaal daar aangekomen kun je beter aan een dorpsbewoner vragen hoe je bij de tuin moet komen, want veel aanwijzingen zijn er niet te vinden. In het dorpje maakt de weg een knik en precies daar is een pleintje waar je tussen de huizen door een smal straatje in kunt rijden. Vrijwel direct daarna volg je een smalspoorbaantje omhoog, zo smal dat het spoor tussen de autowielen doorglijdt. De weg volgend passeert men een papierfabriek en als eenmaal doorrijden onmogelijk wordt door grind aan weerszijden van het spoor, staat men bij de ingang van de tuin van Artigas. Op dat moment bedenk je je dat je de auto beter bij de papierfabriek had geparkeerd, want de enige mogelijkheid terug is achteruit rijden! En natuurlijk staan er inmiddels nog twee auto’s achter je.

La Pobla de Lillet - Jardins Artigas
La Pobla de Lillet - Jardins Artigas
La Pobla de Lillet - Jardins Artigas
La Pobla de Lillet - Jardins Artigas
La Pobla de Lillet - Jardins Artigas
La Pobla de Lillet - Jardins Artigas
La Pobla de Lillet - Jardins Artigas
La Pobla de Lillet - Jardins Artigas
La Pobla de Lillet - Jardins Artigas
La Pobla de Lillet - Jardins Artigas
La Pobla de Lillet - Jardins Artigas
La Pobla de Lillet - Jardins Artigas
La Pobla de Lillet - Jardins Artigas
La Pobla de Lillet - Jardins Artigas
La Pobla de Lillet - Jardins Artigas
La Pobla de Lillet - Jardins Artigas
La Pobla de Lillet - Jardins Artigas
La Pobla de Lillet - Jardins Artigas
La Pobla de Lillet - Jardins Artigas
La Pobla de Lillet - Jardins Artigas
La Pobla de Lillet - Jardins Artigas
La Pobla de Lillet - Jardins Artigas
La Pobla de Lillet - Jardins Artigas
La Pobla de Lillet - Jardins Artigas
La Pobla de Lillet - Jardins Artigas
La Pobla de Lillet - Jardins Artigas
La Pobla de Lillet - Jardins Artigas010808-pobla-de-lillet_jardin-artigas-27
La Pobla de Lillet - Jardins Artigas
La Pobla de Lillet - Jardins Artigas
La Pobla de Lillet - Jardins Artigas
La Pobla de Lillet - Jardins Artigas
La Pobla de Lillet - Jardins Artigas
La Pobla de Lillet - Jardins Artigas
La Pobla de Lillet - Jardins Artigas
La Pobla de Lillet - Jardins Artigas
La Pobla de Lillet - Jardins Artigas
La Pobla de Lillet - Jardins Artigas
010808-pobla-de-lillet_jardin-artigas-14
La Pobla de Lillet - Jardins Artigas
La Pobla de Lillet - Jardins Artigas
La Pobla de Lillet - Jardins Artigas
La Pobla de Lillet - Jardins Artigas
La Pobla de Lillet - Jardins Artigas
La Pobla de Lillet - Jardins Artigas
La Pobla de Lillet - Jardins Artigas
La Pobla de Lillet - Jardins Artigas
La Pobla de Lillet - Jardins Artigas
La Pobla de Lillet - Jardins Artigas
previous arrow
next arrow

Het blijkt dat de tuin van Artigas pal tegen de papierfabriek is aangebouwd, op steile rotskliffen die de oevers van de rivier de Llobregat markeren, hier nog een smal woest stromend riviertje met stroomversnellingen. Gelijk al vanaf de ingang boven aan de weg is het duidelijk dat deze tuin de onmiskenbare kenmerken draagt van zijn schepper, de geniale kunstenaar/architect Antoni Gaudí. De toegang tot de tuin wordt gevormd door een steil naar beneden aflopend pad, aan het eind waarvan men een bogenbruggetje ontwaart dat de Llobregat overspant om vervolgens weer steil omhoog te gaan over de tegenoverliggende klif. Even verderop ontwaart men een tweede, kortere brug.

Het ontstaan van deze tuin was gelegen in de kolenmijn hogerop in de bergen. Catalonië kent een lange industriële geschiedenis en in feite werd de vroege industrie bepaald door een handvol ondernemersfamilies die tezamen Catalonië grote welvaart brachten en dientengevolge groot aanzien genoten. Alle fabrieken waren natuurlijk afhankelijk van hun energievoorziening en ook dit werd voortvarend aangepakt door de Catalaanse industriëlen. De kolenmijn in de Sierra del Catllarás werd geexploiteerd om een cementfabriek ten noorden van La Pobla de Lillet, in Castellar de N’Hug, te voorzien van brandstof. Dit verklaart ook het smalspoorbaantje dat heden ten dage nog te vinden is langs de weg van La Pobla de Lillet naar La Molina.

Een tuin als dank voor het aangenaam verpozen.

De directie van de cementfabriek werd voorgezeten door Eusebio Güell Bacigalupi, beter bekend als Graaf Güell. Deze graaf gaf Antoni Gaudí de opdracht om een onderkomen te bouwen voor de mijningenieurs. Tijdens de bouw van dit chalet vond Gaudí rond 1905 onderdak in La Pobla de Lillet bij de familie Artigas, eigenaars van een textielfabriek. Als dank voor de genoten gastvrijheid ontwierp Gaudí voor de familie een tuin aan de oevers van de Llobregat, vlakbij de textielfabriek. Deze tuin werd gelijktijdig met het bekende Parque Güell in Barcelona gebouwd en vertoont dan ook opvallende overeenkomsten. Men zegt zelfs dat Gaudí in de tuin van Artigas eerst wat ideeën uitprobeerde alvorens ze toe te passen in het park in Barcelona.

De natuur vormde als immer de inspiratie voor de architect. En juist hier waren alle elementen aanwezig voor de creatie van een klein paradijsje. De bosrijke omgeving, het woeste gebergte van de Sierra de Cadi, de kronkelende en snelstromende Llobregat, kortom de hele schitterende omgeving van de oostelijke Pirineos vormde een prachtig decor voor dit juweeltje van tuinarchitectuur. En toch heeft deze tuin niet lang standgehouden en dreigde in de vergetelheid te geraken, zelfs lang nadat in Barcelona de bouwwerken van Gaudí de toeristenattractie van die stad waren geworden.

Vijftig jaar lang, van 1940, toen de familie Artigas vertrok naar Barcelona, tot aan 1990 lag de tuin te verkommeren, zo erg dat hij op het laatst in gebruik was als vuilstortplaats voor de dorpelingen en weinigen zich maar konden herinneren dat hier ooit een prachtige tuin lag. Gelukkig trokken de nazaten van Artigas zich dit lot aan en, om de tuin te behoeden voor een totale ondergang, schonken ze hem aan de gemeente van La Pobla de Lillet met het doel hem in oude glorie te herstellen.

De restauratiewerkzaamheden namen daarna nog zeker zeven jaar in beslag totdat in 1997 de tuin werd opengesteld voor het publiek. Nu, anno 2001, lijken de werkzaamheden nog steeds aan de gang te zijn, getuige de bouwstellage nabij de eerste brug over de rivier. Ook is er sprake van het in ere herstellen van het smalspoortreintje om de weg te ontlasten van de auto’s van de bezoekers. Men vertelde ons dat op dit moment de locomotief gerestaureerd wordt en de wagons geschikt gemaakt voor personenvervoer. Maar hoe het ook zij, de tuin ligt er weer als nieuw bij.

La Pobla de Lillet - Jardins Artigas
La Pobla de Lillet - Jardins Artigas
La Pobla de Lillet - Jardins Artigas
La Pobla de Lillet - Jardins Artigas
La Pobla de Lillet - Jardins Artigas
La Pobla de Lillet - Jardins Artigas
La Pobla de Lillet - Jardins Artigas
La Pobla de Lillet - Jardins Artigas
La Pobla de Lillet - Jardins Artigas
La Pobla de Lillet - Jardins Artigas
La Pobla de Lillet - Jardins Artigas
La Pobla de Lillet - Jardins Artigas
La Pobla de Lillet - Jardins Artigas
La Pobla de Lillet - Jardins Artigas
La Pobla de Lillet - Jardins Artigas
La Pobla de Lillet - Jardins Artigas
previous arrow
next arrow

Een bezoek aan de tuin bestaat uit een rondwandeling. Men loopt eerst voorbij de verst gelegen brug om de papierfabriek in ogenschouw te nemen. Deze fabriek, die zo op het oog nog in vol bedrijf is, mag ook gerekend worden tot het industriële erfgoed van Catalonië. Misschien was dit de oorspronkelijke textielfabriek van Artigas? Nergens een aanwijzing die daar op duidt. Alles ziet er enigszins vervallen uit, maar de stapels oud papier en lompen en de vrachtauto’s op het terrein duiden op voortgaande activiteit. We sluiten aan bij een gids die een groep bezoekers in het Catalaans een uitleg geeft over de constructie van een prieeltje, waarbij ook alweer de beroemde bogen ter sprake komen, gefundeerd op de theorie van de hangende kettingen. Men stelle zich voor dat je een gebouw laat bestaan uit het in spiegelbeeld rechtop zetten van een samenspel van hangende kettingen. Dit principe paste Gaudí veelvuldig toe om tot een sterke bogenconstructie te komen. Voorbeelden daarvan vindt men ook in de tuin van Artigas, zo maakte de gids duidelijk.

Dan een steile brug op die uitmondt in alweer een prieeltje. Vlak ervoor een schitterend beeldhouwwerk van een adelaar, dat enigszins kinderlijke vormen heeft en juist daarom zo mooi is. Het pad voorbij de steile brug loopt verder omhoog, geflankeerd door zeeanemoon-achtige sculpturen die goed konden dienen als plantenbakken. Bovenaan het pad een goed overzicht over de hele tuin. De eerste bogenbrug ligt beneden in de diepte.

Deze tuin maakt nieuwsgierig…

Als deze tuin een cadeau was voor de familie Artigas als dank voor het logeren, dan wordt men vanzelf nieuwsgierig naar het chalet dat Gaudí bouwde verderop in de bergen voor de mijningenieurs. Geen enkele gids wist ons er iets over te vertellen. Bestaat het nog? Moet ook dit gebouw opnieuw ontdekt worden?

Ondertussen leidt het pad aan de overkant naar een picknickplaats in de schaduw met een grappig tafeltje en krukjes. Even later daalt het pad weer af naar de bogenbrug. Vlak ervoor, aan weerszijden van de brug, twee aandoenlijke gebeeldhouwde figuren, waarvan ik mij voorstel dat zij het echtpaar Artigas voorstellen. Eenmaal de brug over is men terug bij het eerste pad dat toegang tot de tuin verschafte en kan men een tweede ronde door de tuin ondernemen. Hoewel de tuin in z’n geheel helemaal niet groot is, valt er heel veel te zien en is men met gemak een paar uur zoet om alle details in zich op te nemen. Zeker als men het beroemde Parque Güell in Barcelona kent, is deze tuin een omweg of zelfs een dagtripje waard.